Resultaten

Wat doen we, als de gezondheidszorg overbelast raakt? En wat, als de zorg zélf direct wordt geraakt door bijvoorbeeld een stroomstoring of overstroming? In deze scopingsessie probeerden we te bepalen welke dilemma’s er dan ontstaan en wat er georganiseerd moet worden.

Inzichten uit deze sessie

De gezondheidszorgketen is nu nauwelijks voorbereid op een grote crisis, zoals bijvoorbeeld een landelijke stroomuitval of een grote overstroming. Als het zover komt, worden veel zaken ad hoc opgelost waardoor de zorgcontinuïteit niet kan worden gegarandeerd
Weerbaarheid en veerkracht ontstaat als we ons voorbereiden in de koude fase – in vaardigheden, met voorraden (onder meer medische voorraden, voedsel) en genoeg medisch personeel. Maar ook de bestuurlijke afspraken van gemeente, regio tot Rijk dienen voorafgaand vastgelegd te worden. Hierbij gaat het om de weerbaarheid van de individuele zorgpartners, maar ook die van de zorgketen als geheel. De kennis hiervoor kan onderling worden gedeeld.

Kansen

Planvorming en voorbereiding

Het vooraf uitdenken, uitwerken en uitbreiden van (bestaande) crisisplanvorming, zoals crisisplannen en evacuatieplannen, kan helpen bij het gedegen voorbereiden op systeemontwrichtende en langdurige crisis en rampen.
Voor een aantal acute zorginstellingen is al gedeeltelijk in kaart gebracht welk risico op overstromingen zijlopen (link opnemen ). Scenario specifieke planvorming is ook wenselijk om uit te breiden naar de non-acute zorgsector (o.a. verpleeghuiszorg en geestelijke gezondheidszorg).
Naast de individuele voorbereiding op crisis en rampen is het van belang om de planvorming gezamenlijk binnen de keten vorm te geven. Dit draagt bij aan kwalitatieve, complementaire planvorming die praktisch toepasbaar is binnen het bestaande zorgnetwerk.

Wet- en regelgeving

Flexibele inzet vraagt soms om noodmaatregelen op vlak van kwaliteitseisen en toetsingskaders binnen de zorg. Deze noodmaatregelen (o.a. noodwetgeving, basisnoodzorg en 'passende zorg') regelen dat bestaande wettelijke normen tijdens crises (deels) niet gelden. Het is een optie om hiervoor de zorgkwaliteit in te delen in goud, zilver, brons. Goud is het kwaliteitsniveau zonder crisis, brons het maximaal haalbare tijdens een crisis. Daarbij moet bestuurlijk worden vastgelegd wie hiervoor de beslissing neemt. Het is van belang dit juist nu, samen te doen in plaats van tijdens een ontstane crisis. Hierbij kunnen we leren vanuit de COVID-19 crisis.

Samenwerking en leren van elkaar

Lokale netwerken zijn in de extreemste situatie vaak heel inventief en samenwerkingsgericht. Dit maakt hen weerbaar en veerkrachtig. Denk aan boeren die elkaar helpen, mensen die boten beschikbaar stellen enzovoort. Zo kan het bedrijfsleven mogelijk bijdragen aan de zorgcontinuïteit wanneer middelen en mensen tekortschieten.
Lessen uit eerdere crises, zoals de grootschalige vluchtelingenstroom uit Oekraïne, de Mexicaanse griep maar ook en de Covid-19 periode helpen ons. Denk bijvoorbeeld aan het voortijdig maken van afspraken over quarantaine, noodopvang, triage en schaarsteverdeling. Daarnaast kunnen we leren van recente ervaringen met bijvoorbeeld stroomuitval in andere landen (Spanje, Portugal).

Belemmeringen

Inhoudelijke context

Er kunnen bij grote crises talloze secundaire problemen ontstaan, die ook indirect invloed hebben op de zorgkwaliteit- en continuïteit. Een van de oorzaken is de huidige 'just-in-time' economie, waarin voorraden niet meer voldoende aanwezig zijn. Zoals bijvoorbeeld voedsel en zuurstof-distributie, toegang tot communicatiemiddelen en het stilvallen van vervoersmogelijkheden.