9 juli 2026
"We praten in Nederland ontzettend veel over resilience. congressen, symposia, panelgesprekken… Maar wanneer gaan we nou gewoon beginnen?"
Richard Gerestein, Project Manager Resilience bij de Rabobank, glimlacht terwijl hij het zegt. Het is geen kritiek op het gesprek over weerbaarheid – integendeel. Volgens hem is bewustwording hard nodig. Maar op een gegeven moment moet praten plaatsmaken voor doen. "Ik heb op een gegeven moment besloten: ik ga niet nóg een bijeenkomst over resilience bijwonen. Ik ga aan de bak."
Die mentaliteit vormt vandaag ook bij de andere 5 projectmanagers van het team de kern van het resilience-programma van Rabobank. Wat begon met één workshop voor zijn eigen team in 2025, groeit uit tot een beweging die de hele organisatie raakt. Niet omdat mensen een checklist moeten afwerken, maar omdat weerbaarheid onderdeel moet worden van de manier waarop collega's samenwerken, beslissingen nemen en naar elkaar omkijken.
Het begon bij het Mauritssymposium
De kiem werd gelegd tijdens het Mauritssymposium in januari 2025. Op initiatief van Rabobank kwamen ruim 450 vertegenwoordigers uit overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samen om één vraag te bespreken: hoe maken we Nederland weerbaarder?
De aanleiding was duidelijk. De geopolitieke spanningen namen toe. Cyberdreigingen werden steeds realistischer. Klimaatextremen volgden elkaar sneller op. De afhankelijkheid van vitale infrastructuur werd steeds zichtbaarder en maatschappelijke ontwrichting voelde ineens een stuk minder theoretisch.
Voor Rabobank was dat geen nieuw speelveld. Als systeembank is de organisatie al decennialang gewend om risico’s te beheersen. Business continuity, toezicht door De Nederlandsche Bank en de ECB, crisisplannen en kritische processen behoren al jaren tot het dagelijkse werk. Tegelijkertijd heeft Rabobank als coöperatieve bank een sterke maatschappelijke verankering, met een robuuste positie en ruimte om te investeren in klanten, medewerkers en de samenleving.
Die focus op continuïteit en weerbaarheid zit diep in het DNA van de organisatie. Al vanaf het ontstaan van de Raiffeisenbank en de Boerenleenbank stond het versterken van de positie van coöperatieleden centraal, zodat zij beter bestand waren tegen economische en klimatologische ontwikkelingen. Die geschiedenis vormt nog altijd een belangrijke basis voor de manier waarop Rabobank naar maatschappelijke weerbaarheid kijkt.
Maar tijdens het symposium ontstond nog een ander inzicht. "We hadden processen en systemen goed georganiseerd. Maar die processen en systemen worden uiteindelijk nog steeds door mensen aangestuurd."
Juist daar zag Richard een blinde vlek. Weerbaarheid zit niet alleen in procedures of technologie, ze begint bij mensen. En dus besloot hij niet te wachten op een volgend project of een nieuwe werkgroep maar bij zijn eigen team te beginnen.
Eén workshop veranderde alles
Richard ontwikkelde een workshop van een uur. Niet omdat hij alle antwoorden had, maar omdat hij vanuit zijn achtergrond als voormalig beroepsmilitair wist hoe belangrijk voorbereiding is. De reacties verrasten hem.
"Er waren collega's die zich bewust afsloten van het nieuws. Niet uit onverschilligheid, maar omdat alle ellende hen te veel werd. Daardoor hadden ze eigenlijk geen idee wat er in de wereld speelde. Toen dacht ik: als dit in mijn eigen team gebeurt, dan hebben we een veel groter vraagstuk."
Vanaf dat moment veranderde zijn missie van crisismanagement naar bewustwording.
Want volgens Richard is weerbaarheid veel eenvoudiger dan veel mensen denken.
Hij verwijst graag naar de definitie van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid: "weerbaarheid betekent nadenken over iets wat er zou kunnen gebeuren. En wat daarvan de gevolgen zijn. Punt. Complexer is het niet."
Geen wedstrijdje slides wegklikken
De workshop groeide snel uit tot een programma van negentig minuten. Maar Richard noemt het nog steeds liever een gesprek dan een training. "We hebben natuurlijk slides. Maar het is geen wedstrijdje slides wegklikken." Daarom worden de sessies bijna altijd binnen bestaande teams georganiseerd, en voorlopig niet online of in willekeurige groepen. "De groepsdynamiek is essentieel. Mensen kennen elkaar al. Daardoor durven ze veel sneller het echte gesprek te voeren." En precies dát is volgens hem de bedoeling. "We praten binnen organisaties over van alles. Maar over weerbaarheid in noodsituaties hadden de meeste teams het nog nooit gehad."
Zijn ambitie is daarom verrassend eenvoudig: "ik hoop dat het onderwerp straks net zo normaal op tafel komt als de vraag: hoe was je weekend?"
De vraag die iedere workshop stil krijgt
Tijdens iedere workshop stelt Richard dezelfde vraag.
"Wie van jullie heeft kinderen op de kinderopvang of op school?"
Er gaan altijd handen omhoog.
"Mooi. En wie heeft ooit gevraagd hoe hun noodplan eruitziet?"
Dan wordt het stil.
"We vertrouwen ons meest waardevolle in ons leven toe aan een organisatie. Maar we hebben eigenlijk nooit gevraagd wat er gebeurt als de stroom twee dagen uitvalt. Of wanneer ouders hun kinderen niet kunnen ophalen."
Volgens Richard zegt dat veel over hoe Nederland de afgelopen decennia is veranderd.
"We gaan er gewoon vanuit dat alles geregeld is." Voor veel deelnemers blijkt juist dát het kantelpunt van de workshop te zijn omdat mensen zich realiseren dat ze zichzelf die vraag nooit eerder hebben gesteld.
Van bewustwording naar gedrag
De workshop is bewust geen eenmalige interventie. Binnen Rabobank is een aanpak ontwikkeld die uit vier opeenvolgende stappen bestaat.
- Eerst volgt de 90 min workshop waarin bewustwording centraal staat.
- Daarna krijgt het onderwerp iedere maand een vaste plek op de agenda van het team. Teams wijzen waar mogelijk een ‘Resilience Champion’ aan die het gesprek levend houdt.
- Vervolgens maakt ieder team een eenvoudig noodplan – niet een dik draaiboek, maar één A4 met de belangrijkste afspraken.
- Tot slot spelen teams de door Rabobank ontwikkelde ‘Resilience Game’, een bordspel met realistische scenario's dat vooral bedoeld is om gesprekken los te maken. "Het gaat helemaal niet om winnen," zegt Richard lachend. "Sterker nog, mensen verzanden meestal in discussies. Maar dat is precies de bedoeling."
Zo ontstaat stap voor stap iets wat volgens hem veel belangrijker is dan een protocol:
een gewoonte.
Je hebt meer in huis dan je denkt
In de workshops probeert Richard vooral de angst weg te nemen dat weerbaarheid ingewikkeld of duur zou zijn. "Gebruik gewoon je boerenverstand." Veel mensen blijken al allerlei voorbereidingen te hebben getroffen zonder het zelf te beseffen. Ze hebben zonnepanelen, een EHBO-doos, een noodpakket. Maar vaak ontbreekt het totaalplaatje. "Mensen weten bijvoorbeeld niet dat zonnepanelen zonder aanpassingen bij een grote stroomuitval helemaal geen stroom leveren die je direct in je eigen huis of tuin kunt gebruiken. Of ze hebben jodiumtabletten waarvan de houdbaarheidsdatum allang verlopen is."
De workshop helpt deelnemers om losse puzzelstukjes met elkaar te verbinden.
"Je hebt vaak al meer in huis dan je denkt. Alleen moet je leren denken in scenario's."
We redden het niet alleen
Misschien wel het belangrijkste woord in Richards verhaal is niet ‘zelfredzaamheid’, maar ‘samenredzaamheid’.
Hij vertelt over zijn grootouders die vroeger weckpotten in de kelder hadden staan.
"Niet omdat dat een leuke hobby was. Ze moesten vechten om rond te komen. Ze verbouwden hun eigen eten, deelden met de buren en hielpen elkaar."
Volgens hem zijn we dit onderweg kwijtgeraakt: de vanzelfsprekendheid waarmee mensen naar elkaar omkeken. Daarom krijgen deelnemers na iedere workshop het boekje ‘Praat met je Straat’ mee als uitnodiging om elkaar weer te leren kennen.
"Wie woont er eigenlijk naast je? Wie is kwetsbaar? Wie heeft hulp nodig? En wie helpt jou als het nodig is?"
Hij haalt graag een voorbeeld aan uit Drenthe, waar in een bezocht dorp, de bewoners iedere zaterdagmiddag een ‘Noaberuurtje’ organiseren op de brink. "Soms staan er vijf mensen. Soms vijftig. Even een kop koffie, een praatje en kijken hoe het met elkaar gaat." Volgens Richard zit juist daarin echte weerbaarheid.
Van één trainer naar een beweging
Wat begon als één workshop is inmiddels uitgegroeid tot een strategisch programma.
De opdracht is ambitieus. Voor eind 2027 moeten alle 35.000 medewerkers én de 3.500 leden van de ledenraden de workshop hebben gevolgd. Richard wist vanaf het begin dat hij daarvoor extra support nodig had en daarom leidt Richard interne trainers op. Geen professionele docenten, maar collega's die zich vrijwillig aanmelden omdat het onderwerp hen raakt. "Ze hoeven geen kunstje te doen. Ze moeten hun eigen verhaal vertellen.” Die authenticiteit blijkt volgens hem de sleutel. "De trainer is niet degene die alle antwoorden heeft. Hij of zij begeleidt het gesprek."
Inmiddels zijn tientallen trainers actief en groeit het netwerk iedere maand verder. Zo ontstaat niet alleen meer capaciteit, maar vooral een groeiende community van ambassadeurs die het onderwerp binnen de organisatie levend houden.
Community als onderscheidend vermogen
Waarom juist Rabobank zo'n programma kan opbouwen? Richard hoeft daar niet lang over na te denken. "Community."
Volgens hem zit dat diep in het DNA van de coöperatieve bank. De ledenraden vormen een directe verbinding met de samenleving. Vrijwilligers, ondernemers en inwoners brengen signalen uit hun regio terug naar de bank. Tegelijkertijd nemen zij ideeën en initiatieven weer mee naar buiten. "We leren voortdurend van elkaar."
Die wisselwerking zorgt ervoor dat het programma zich blijft ontwikkelen. Ervaringen uit workshops worden verwerkt in nieuwe versies. Ideeën uit de ledenraden vinden hun weg terug naar de organisatie. Resilience wordt daardoor geen project van één afdeling. Het wordt iets van de hele coöperatieve bank.
Verder kijken dan vandaag
De blik van Rabobank reikt bovendien verder dan de organisatie zelf. Zo ondersteunt de bank actief medewerkers die reservist zijn bij Defensie en stimuleert zij nieuwe aanmeldingen. Daarnaast ontwikkelde Rabobank een praktische toolkit waarmee organisaties hun eigen weerbaarheid kunnen vergroten.
Ook intern wordt het programma steeds verder ingebed. De workshop wordt onderdeel van de Coöperatiedag, waarop medewerkers zich inzetten voor maatschappelijke initiatieven. Learning & Development-teams nemen steeds meer trainingen over, waardoor de aanpak duurzaam in de organisatie wordt verankerd.
En misschien wel het mooiste voorbeeld van vooruitkijken vindt Richard de samenwerking met de Future Generation Board, ontstaan vanuit Young Rabo.
Daar staat één vraag centraal: “Welke keuzes maken wij vandaag die ook goed zijn voor mensen die nog niet geboren zijn?”
"Ik ben ongelooflijk trots dat ze mij gevraagd hebben om juist daar het onderwerp weerbaarheid in te brengen." Want uiteindelijk gaat resilience volgens hem niet alleen over vandaag. Het gaat ook over de generaties die volgen.
We moeten gewoon beginnen
Aan het einde van het gesprek komt Richard terug bij de vraag waarmee alles begon.
"We praten in Nederland ontzettend veel over resilience. Maar uiteindelijk moeten we wel iets dóén. Gebruik je boerenverstand. Denk na over wat er zou kunnen gebeuren. Kijk naar elkaar om. En begin gewoon."
Weerbaarheid bouw je niet op het moment dat de crisis uitbreekt. Je bouwt eraan, iedere dag opnieuw. Samen.