Daarbij komt steeds opnieuw de waarneming bovendrijven: samenredzaamheid begint niet bij systemen, maar bij mensen die elkaar kennen en helpen.
Projectleider Charlotte van Ruijven benadrukt dat noodsteunpunten daarom veel meer zijn dan een crisismaatregel: ‘Het project gaat uiteindelijk over mensen. Noodsteunpunten versterken de verbinding tussen gemeenschappen, overheden en hulpdiensten, helpen de samenleving houvast te bieden en stimuleren de ontwikkeling van samenredzaamheid.
De ervaringen uit de pilots laten zien dat buurten vaak al beschikken over 'sociaal kapitaal'. Clubhuizen, buurthuizen, sportverenigingen, religieuze instellingen, vrijwilligersorganisaties en actieve bewoners vormen samen een netwerk dat tijdens een crisis van onschatbare waarde kan zijn.
In gesprek met bewoners
Diverse gemeenten gaan in het kader van de noodsteunpunten in gesprek met hun bewoners over maatregelen tijdens crises. Bewoners tonen zich meer dan eens creatief, oplossingsgericht en hulpvaardig. Zo ontstond op meerder plekken bijvoorbeeld het idee om met gekleurde kaarten achter ramen zichtbaar te maken of iemand hulp nodig heeft. Ook werd gesproken over EHBO-trainingen, het ondersteunen van kwetsbare buurtgenoten en manieren om informatie te verspreiden wanneer telefoon en internet niet beschikbaar zijn. In Rotterdam boden jongeren aan om in een crisissituatie medicijnen en boodschappen rond te brengen op hun fiets of scooter.
Tijdens de praktische oefeningen meldden talloze bewoners zich aan als vrijwilliger. Het programma EenVandaag maakte een reportage van zo’n oefening in de gemeente Nigtevecht. Hier kun je straks naartoe tijdens een crisis: gemeenten oefenen met noodsteunpunten | EenVandaag
Vertrouwen op de kracht van buurten
Een belangrijke les die we in eerdere crisis gezien hebben en die ook hier sterk terugkomt: inwoners organiseren zichzelf wanneer een crisis zich voordoet. Buren helpen buren, lokale netwerken worden actief en sleutelfiguren spelen een belangrijke rol in het bereiken van bewoners.
Daarom kijkt het project nadrukkelijk naar de verbinding tussen georganiseerde hulp en spontane initiatieven. Gemeenten worden aangemoedigd om vooraf in kaart te brengen welke netwerken al aanwezig zijn in wijken en dorpen, wie de sleutelfiguren zijn en waar mogelijke steunpunten zich bevinden en hierbij aan te sluiten met de organisatie van hun noodsteunpunten.
Volgens Charlotte van Ruijven ligt daar de echte winst van het project:
‘Dit proces is minstens zo waardevol is als het uiteindelijke noodsteunpunt. Gemeenten, veiligheidsregio's leren inwoners en maatschappelijke partners beter kennen, organisaties vinden elkaar gemakkelijker en er ontstaat meer bewustzijn over risico's en handelingsperspectieven. Sommige van de belangrijkste opbrengsten zijn nauwelijks meetbaar. Door het samenbrengen van mensen in oefeningen, gesprekken, reflectietafels, denktanks en andere vormen van samenwerking bouwen we aan relaties, vertrouwen en gezamenlijke ervaring. Juist die investeringen kunnen tijdens een echte crisis het verschil maken.’